Belasting op aftree- en onttrekkingsenkelbedrae in Suid-Afrika

Die duurste finansiële besluit van ’n gemiddelde loopbaan word gewoonlik nie by ’n banktoonbank geneem nie. Dit word geneem in die week ná ’n bedanking, wanneer die aftreefonds ’n vorm stuur en vra wat met die opgeboude voordeel moet gebeur. Die bedrag lyk groot, die nuwe werk begin eers oor ’n maand, en die versoeking om alles te kontantiseer is heeltemal menslik. Wat min mense op daardie oomblik besef, is dat die keuse nie net vandag se belasting bepaal nie — dit bepaal ook hoeveel belasting jy dekades later op jou aftree-enkelbedrag gaan betaal.

Dit is die deel wat byna almal verkeerd het. Enkelbedrae uit aftreefondse word in Suid-Afrika kumulatief belas, oor jou hele lewe heen. Die belastingvrye gedeelte is nie ’n voordeel wat elke keer vars beskikbaar is nie. Dit is een enkele toelae wat jy net een keer kan opgebruik, en elke onttrekking wat jy in jou dertigs of veertigs neem, vreet daaraan weg.

Twee tabelle vir presies dieselfde geld

SARS publiseer twee afsonderlike belastingtabelle vir enkelbedrae uit aftreefondse.

Die eerste is die onttrekkingstabel. Dit geld wanneer jy geld uit ’n pensioenfonds, voorsorgfonds, bewaringsfonds of aftree-annuïteit haal voor aftrede — tipies wanneer jy bedank en die fonds laat uitbetaal.

Die tweede is die aftreetabel. Dit geld wanneer jy by aftrede ’n enkelbedrag neem, of wanneer die voordeel weens dood uitbetaal word.

Albei tabelle werk op dieselfde manier: ’n eerste snit van die bedrag word teen geen belasting hanteer nie, en daarna klim die koers in trappe soos die bedrag groter word. Die verskil lê in hoe vrygewig daardie trappe is. Die aftreetabel begin met ’n aansienlik groter belastingvrye gedeelte en beweeg stadiger deur die trappe. Die onttrekkingstabel is beduidend strenger: die belastingvrye gedeelte is klein, en die koerse styg vinnig.

Presies dieselfde rand, uit presies dieselfde fonds, word dus heeltemal anders belas — bloot op grond van wanneer en hoekom jy dit vat. Dit is nie ’n boetestelsel per ongeluk nie. Dit is doelbewuste beleid: die staat gee ’n belastingaftrekking op jou bydraes in ruil daarvoor dat die geld tot aftrede belê bly. Vat jy dit vroeg, gee jy ’n deel van daardie ruil op.

Die kumulatiewe beginsel: die enkele feit wat die meeste geld kos

Die tabelle self is nie die skokkende deel nie. Die skokkende deel is hoe hulle toegepas word.

Wanneer ’n fonds ’n enkelbedrag aan jou betaal, bereken SARS die belasting nie op daardie bedrag alleen nie. Dit tel eers alle vorige enkelbedrae by wat jy ooit uit enige aftreefonds ontvang het — onttrekkings, aftree-enkelbedrae, sekere ontslagpakkette — en pas die tabel toe op die totaal. Die belasting wat jy op die vorige uitbetalings betaal het, word dan van die antwoord afgetrek. Wat oorbly, is wat jy nou betaal.

Die praktiese gevolg is dat jou belastingvrye gedeelte nooit weer teruggestel word nie. Jy het een toelae vir ’n leeftyd. Sodra ’n onttrekking daardie eerste snit opgebruik het, begin die volgende enkelbedrag — al is dit veertig jaar later — hoër op in die tabel, waar die koers klim.

Vat ’n eenvoudige prentjie. Iemand bedank op dertig en kontantiseer ’n klein fondsbedrag. Die belasting op die dag lyk draaglik, want die eerste snit is grotendeels belastingvry en die res val laag in die tabel. Vyf-en-dertig jaar later tree dieselfde persoon af met ’n groot fonds. Maar die aftree-enkelbedrag word nie van nul af belas nie. Dit word bo-op die ou onttrekking gestapel. Die belastingvrye gedeelte wat by aftrede beskikbaar sou wees, is reeds gedeeltelik — soms heeltemal — verbruik deur ’n besluit wat die persoon lankal vergeet het.

Daar is boonop geen verjaring nie. ’n Onttrekking van twintig jaar gelede tel steeds saam. Fondse en SARS hou rekord, en die stelsel onthou wat jy nie meer onthou nie.

Wat dit werklik kos

Die belasting op die dag is net die kleiner helfte van die skade. Die groter helfte is die aanwas wat nooit gebeur het nie.

Geld wat in ’n aftreefonds bly, groei belastingvry binne die fonds: geen belasting op rente, dividende of kapitaalwins in die fonds self nie. ’n Bedrag wat op dertig onttrek word, verloor dus drie dinge tegelyk — die belasting wat betaal word, die saamgestelde groei oor die res van die loopbaan, en ’n stuk van die belastingvrye gedeelte wat by aftrede die kosbaarste is.

’n Mens kan die groeikant self toets met ’n aftree-sakrekenaar: stel die huidige balans in, dan weer met die onttrekking afgetrek, en kyk na die verskil in die eindbedrag. Die gaping is byna altyd baie groter as die kontant wat destyds gevat is. Dit is hoekom hierdie artikel bestaan: die bedanking-kontantisering is vir die meeste mense die duurste enkele finansiële besluit van ’n loopbaan, en dit word geneem sonder dat iemand die kumulatiewe reël verduidelik nie.

Retrenchment, egskeiding en ander draaie

Die reël is nie sonder nuanse nie.

By ontslag weens rasionalisering of afskaling kan ’n ernstige-ontslagvoordeel op die gunstiger aftreetabel belas word eerder as op die onttrekkingstabel, mits die omstandighede aan die vereistes voldoen. Dit is ’n wesenlike verskil, en dit is presies waarom ’n pakket se belastinghantering vooraf nagegaan moet word.

By egskeiding kan ’n hofbevel ’n deel van ’n lid se fondswaarde aan die ander gade toeken. Die bedrag word in die hande van die ontvangende gade hanteer, en of dit as ’n onttrekking belas word of belastingneutraal na ’n goedgekeurde fonds oorgeplaas word, hang af van wat daardie gade kies. ’n Egskeidingsuitbetaling wat as kontant geneem word, tel net so kumulatief saam as enige ander onttrekking.

Ook belangrik: enkelbedrae word buite jou gewone inkomstebelasting hanteer. Hulle word nie by jou salaris getel en teen jou marginale koers belas nie, maar op hul eie tabelle. As die basiese werking van inkomstebelasting nog vaag is, help ons oorsig van hoe inkomstebelasting in Suid-Afrika werk om die twee stelsels uitmekaar te hou.

Die belastingdirektief: SARS reken voordat jy betaal word

Jy kry nooit ’n enkelbedrag en betaal later belasting daarop nie. Voordat ’n sent uitbetaal word, moet die fondsadministrateur by SARS aansoek doen om ’n belastingdirektief. SARS kyk na jou hele geskiedenis van enkelbedrae, pas die toepaslike tabel op die kumulatiewe totaal toe, en gee die administrateur ’n presiese bedrag om terug te hou.

Twee dinge volg daaruit. Eerstens: die syfer wat jy in jou rekening sien, is reeds netto. Tweedens: teen die tyd dat die direktief uitgereik is, is die besluit klaar geneem. Daar is geen manier om ná die tyd terug te krap nie. Die enigste nuttige tydstip om te dink, is voordat die vorm ingedien word.

Twee potte verander die prentjie vir nuwe bydraes

Sedert die twee-pot-stelsel in werking getree het, verdeel nuwe bydraes tussen ’n spaarkomponent en ’n aftreekomponent, en die spaarkomponent het sy eie hantering — onttrekkings daaruit word by jou gewone inkomste getel eerder as op die enkelbedragtabelle belas. Die aftreekomponent bly toegesluit tot aftrede. Ons verduidelik die meganika volledig in die twee-pot-stelsel verduidelik, en jy kan die effek van ’n spaaronttrekking deurwerk met die twee-pot-sakrekenaar.

Die twee-pot-reëls vervang nie die kumulatiewe beginsel nie. Hulle sit langs dit. Ou opgeboude waarde en die aftreekomponent val steeds onder die enkelbedragtabelle wanneer hulle uitbetaal word.

Die goedkoop alternatief: oordra

Hier is die punt wat die hele berekening omkeer. Die keuse is byna nooit "kontant of niks" nie.

Wanneer jy ’n werk verlaat, kan die voordeel na ’n bewaringsfonds, na jou nuwe werkgewer se fonds, of na ’n aftree-annuïteit oorgeplaas word. So ’n oordrag tussen goedgekeurde fondse is oor die algemeen belastingneutraal: daar word niks op die dag afgetrek nie, jou belastingvrye gedeelte bly onaangeraak, en die volle bedrag bly groei.

Die praktiese vergelyking is dus nie tussen kontant en opoffering nie. Dit is tussen nou vat en betaal en oordra en aanhou werk. ’n Bewaringsfonds hou boonop die opsie oop om later, indien werklik nodig, ’n onttrekking te oorweeg — teenoor ’n kontantisering vandag wat onherroeplik is. Wie eerder na ’n aftree-annuïteit wil beweeg, kan begin by ons gids oor aftree-annuïteite.

By aftrede self is die reëls ook ruimer as wat baie mense dink: ’n gedeelte — hoogstens ’n derde van die waarde by die meeste fondse — mag as enkelbedrag geneem word, en die res koop ’n bedinger wat ’n inkomste betaal. Jy hoef dus nie die keuse te maak asof dit alles-of-niks is nie.

Gereelde vrae

Kry ek my belastingvrye gedeelte weer as ek jare later aftree?

Nee. Die belastingvrye gedeelte is ’n leeftydtoelae, nie ’n jaarlikse of per-geleentheid-voordeel nie. Elke vorige enkelbedrag word by die berekening ingetel, en wat reeds opgebruik is, is weg.

Is ’n oordrag na ’n bewaringsfonds belasbaar?

’n Oordrag tussen goedgekeurde aftreefondse is oor die algemeen belastingneutraal, en daar word gewoonlik niks op die oordrag self weerhou nie. Die fonds vra steeds ’n direktief aan, maar die bedrag wat betaalbaar is, is normaalweg nul.

Waarom is my uitbetaling kleiner as wat die fonds gewys het?

Omdat die administrateur eers ’n belastingdirektief by SARS gekry en die belasting weerhou het voordat die geld betaal is. Die waarde op jou state is bruto; wat in die bank land, is netto.

Hierdie artikel is algemene inligting en nie belastingadvies nie. Die tabelle en reëls verander met elke begroting, en jou eie geskiedenis van enkelbedrae bepaal die uitkoms. Praat met ’n geregistreerde finansiële adviseur of belastingpraktisyn voordat jy enige enkelbedrag vat of ’n fonds oorplaas.