Wat is die prima uitleenkoers — en hoekom maak dit saak vir jou?
Byna elke lening in Suid-Afrika word teen die prima uitleenkoers geprys — nie teen ’n vaste getal nie, maar teen “prima plus” of “prima min” iets. As jy verstaan wat prima is en hoe dit beweeg, verstaan jy waarom jou paaiement verander sonder dat jy iets gedoen het.
Prima staan tans op 10,50%.
Waar prima vandaan kom
Die Reserwebank stel die repokoers — die koers waarteen dit aan die banke leen. Dit staan tans op 7,00%. Die banke tel dan hul eie marge by en die resultaat is prima. Daardie marge is al ’n lang tyd 3,5 persentasiepunte, en daarom is prima 10,50% wanneer die repokoers 7,00% is.
Wanneer die Monetêre Beleidskomitee die repokoers verander, verander prima gewoonlik binne dae met dieselfde bedrag. Ons hou elke beweging sedert 2001 in die geskiedenis van die prima koers.
Wat “prima plus 2” werklik beteken
Uitleners kwoteer jou relatief tot prima op grond van hoe riskant hulle jou ag:
- Prima min 0,5% = 10,00% — ’n sterk profiel met ’n goeie deposito.
- Prima = 10,50%.
- Prima plus 2% = 12,50% — ’n swakker profiel, of ’n 100%-verband.
Op ’n verband is die verskil tussen prima en prima plus 2 oor twintig jaar honderdduisende rande. Dit is waarom dit die moeite werd is om by verskeie banke aansoek te doen: jy beding nie oor prima nie, jy beding oor die marge.
Wat beweeg wanneer prima beweeg
- Jou verband. Byna alle Suid-Afrikaanse verbande is veranderlik, dus verander jou paaiement.
- Voertuigfinansiering. Gekoppel aan prima tensy jy ’n vaste koers gekies het.
- Kredietkaarte, oortrekkings en winkelrekeninge. Ook prima-gekoppel — en die wetlike plafon op hierdie fasiliteite beweeg saam met die repokoers ook. Sien wat die maksimum rente is.
- Jou spaargeld, in die ander rigting. Wanneer koerse styg, betaal vaste deposito’s meer.
Wat nie beweeg nie: ’n lening waarvan jy die koers vasgemaak het, en die meeste persoonlike lenings, wat gewoonlik teen ’n vaste koers vir die termyn gesluit word.
Wat ’n koersverandering aan jou paaiement doen
Vuisreël: ’n verandering van 0,25 persentasiepunte verskuif ’n verbandpaaiement met ongeveer R16–R17 per R100 000 geleen, oor ’n termyn van 20 jaar. Op ’n verband van R1 miljoen is een sny van 0,25% dus omtrent R165 per maand. Werk joune presies uit met die verbandsakrekenaar.
Moet jy jou koers vasmaak?
Jy kan by die meeste banke vra om jou verbandkoers vir ’n tydperk vas te maak. Jy betaal ’n premie daarvoor — die vaste koers is hoër as die veranderlike een op die dag — en in ruil daarvoor koop jy sekerheid. Vasmaak pas ’n stywe begroting waar ’n verhoging jou sou breek. Veranderlik bly kos oor tyd gewoonlik minder.
Gereelde vrae
Wat is die prima koers nou?
10,50%, met die repokoers op 7,00%.
Is prima dieselfde by elke bank?
In die praktyk ja — die groot banke beweeg saam. Wat verskil, is die marge wat hulle jóú aanbied.
Hoekom is my leningskoers hoër as prima?
Prima is die maatstaf, nie ’n aanbod nie. Jou koers hang af van jou kredietprofiel, jou deposito en die soort krediet.
Hoe gereeld verander dit?
Die Monetêre Beleidskomitee vergader ’n paar keer per jaar. Prima verander net wanneer hulle die repokoers verander.
Volgende stappe
Sien elke beweging in die prima-koersgeskiedenis, vergelyk aanbiedinge in ons gids tot verbandlenings, en toets ’n koersverandering teen jou eie paaiement met die verbandsakrekenaar.
