Wat gebeur met jou skuld wanneer jy sterf?

Wanneer ’n gesinslid sterf, is een van die eerste vrae wat die agtergeblewenes vra of hulle nou self vir die uitstaande rekeninge verantwoordelik is. Die antwoord in die Suid-Afrikaanse reg is geruststellend: jou kinders erf nie jou skuld nie. Skuld word uit jou boedel vereffen, nie uit jou familie se sakke nie. Daar is een uitsondering wat werklik saak maak, en ons kom dadelik daarby, maar die algemene reël staan vas.

Wat werklik met jou skuld gebeur

By jou dood ontstaan daar ’n boedel: alles wat jy besit het aan die een kant, en alles wat jy geskuld het aan die ander kant. ’n Eksekuteur word aangestel om daardie boedel te beredder, en die bereddering volg ’n vaste volgorde. Bates word opgeteken, skuldeisers kry geleentheid om eise in te dien, die skuld en die boedelkoste word betaal, en eers wat daarná oorbly, gaan aan die erfgename.

Dit beteken dat ’n erfgenaam nooit skuld erf nie. ’n Erfgenaam erf ’n netto bedrag, en daardie bedrag kan nie minder as nul wees nie. Is die boedel se laste groter as sy bates, is die boedel insolvent en word dit volgens ’n vasgestelde rangorde afgehandel. Die skuldeisers wat nie ten volle betaal word nie, dra self die verlies. Hulle kan nie jou kinders, jou ouers of jou broers en susters vir die tekort agtervolg nie.

Dit is waarom die oproepe wat party gesinne kort ná ’n sterfte kry, so verkeerd is. ’n Invorderaar wat vir ’n rouende kind sê hy is nou "verantwoordelik" vir sy pa se kredietkaart, beskryf nie die reg nie. Die eis hoort by die eksekuteur, nie by die familie nie. Verwys sulke oproepe deur en moenie uit skuldgevoel begin betaal nie.

Die een uitsondering wat saak maak

Hier is die sin om te onthou: iemand wat as borg geteken het, of wat ’n mede-skuldenaar op die rekening is, bly in eie reg aanspreeklik. Dit is nie erfreg nie. Daardie persoon het self ’n kontrak onderteken, en die dood van die ander party maak nie daardie handtekening ongedaan nie.

Dit tref meer mense as wat ’n mens sou raai. ’n Ouer wat borg gestaan het vir ’n kind se studielening of eerste motor. ’n Eggenoot wat as mede-aansoeker op ’n verbandaansoek geteken het sodat die gesamentlike inkomste kon tel. ’n Sakevennoot wat persoonlike borgstelling vir ’n besigheidsfasiliteit gegee het. In al daardie gevalle kan die skuldeiser die oorlewende direk aanspreek, dikwels vir die volle bedrag, en die boedel se toestand maak nie daaraan ’n verskil nie.

As jy dus al ooit vir iemand geteken het, of iemand vir jou, weet dat daardie spesifieke skuld nie by ’n sterfte verdwyn nie. Trek die kontrakte uit en kyk wie geteken het, en in watter hoedanigheid. Dit is die enkele belangrikste ding wat ’n gesin vooraf kan nagaan.

Binne of buite gemeenskap van goedere

Die grootste praktiese verskil vir ’n oorlewende eggenoot lê in die huwelikstelsel.

Is julle binne gemeenskap van goedere getroud, is daar net een gesamentlike boedel. By die dood van een eggenoot word daardie hele gesamentlike boedel aangemeld, en die oorlewende se helfte word saamgetrek in die bereddering. Dit is nie net ’n tegniese punt nie; dit veroorsaak werklike ontbering. Gesamentlike bankrekeninge word gevries. Die oorlewende kan nie sonder meer by geld kom wat in die praktyk sy of haar eie helfte is nie, en die proses sleep dikwels maande voort. Die gesamentlike boedel se skuld word ook uit die gesamentlike boedel betaal, wat beteken dat die oorlewende se helfte in werklikheid deel van die las dra.

Is julle buite gemeenskap van goedere getroud, is die twee boedels apart. Die oorledene se skuld word uit die oorledene se boedel betaal, en die oorlewende se eie bates en rekeninge word nie in die bereddering ingetrek nie. Of ’n aanwasbedeling geld, en hoe die aanwas bereken word, hang van julle voorhuwelikse kontrak af.

Moenie aanvaar dat jy weet watter stelsel op julle van toepassing is nie. Baie mense onthou dit verkeerd. Trek die voorhuwelikse kontrak fisies uit en lees dit. Is daar geen voorhuwelikse kontrak nie, is die huwelik binne gemeenskap van goedere. ’n Behoorlike testament laat die res van die proses ook vinniger verloop, en dit is die moeite werd om jou testament en boedelbeplanning te laat nagaan sodra jou omstandighede verander.

Die verbandhuis en die gefinansierde motor

’n Verband verdwyn nie by die dood nie. Die huis staan as sekuriteit vir die lening en die lening bly staan. Daar is in wese drie moontlike uitkomste.

Die boedel kan die verband vereffen, gewoonlik uit lewensdekking of uit kredietlewensdekking wat aan die lening gekoppel is. Of ’n erfgenaam wat die huis wil hou, moet self vir finansiering in sy of haar eie naam kwalifiseer, met sy of haar eie inkomste en kredietrekord. Of die huis word verkoop, die verband word uit die opbrengs betaal en wat oorbly, gaan na die boedel.

Sê dit dus reguit vir jouself: om ’n verbandhuis te erf is nie dieselfde as om ’n afbetaalde huis te erf nie. Intussen loop die paaiemente aan. Word hulle nie betaal terwyl die boedel afgehandel word nie, loop agterstallige bedrae en rente op, en die bank se sekuriteit bly onaangeraak deur die sterfte.

’n Gefinansierde motor werk presies dieselfde. Die voertuig behoort in effek aan die finansierder tot die ooreenkoms afbetaal is. Wil ’n familielid die kar hou, moet daardie persoon die kontrak in eie naam oorneem of ’n nuwe lening kry. Andersins word die kar verkoop of teruggegee.

Solvent op papier, sonder kontant in die hand

Hierdie is die deel wat gesinne die meeste verras. ’n Boedel kan solvent wees en steeds vasval.

Solvensie beteken die bates is meer werd as die laste. Likiditeit beteken daar is genoeg kontant beskikbaar om die rekeninge te betaal wanneer hulle betaal moet word. Dit is twee verskillende dinge, en die verskil kan ’n gesin se lewe omkeer.

Dink aan ’n tipiese boedel: ’n huis met ’n verband, ’n kar met ’n paaiement, ’n aftreeprodukt, ’n paar polisse en ’n bankrekening met ’n maand se lewenskoste in. Op papier is die persoon welgesteld. Maar die eksekuteur moet nou die uitstaande skuld vereffen, die eksekuteursvergoeding en Meestersfooie betaal, advertensies plaas, en waar dit van toepassing is boedelbelasting hanteer. Al daardie verpligtinge word in kontant betaal. Die huis is nie kontant nie.

Wanneer die kontant kortkom, het die eksekuteur min keuse: bates moet verkoop word. Dit is presies hoe families die huis verloor waarin hulle wou aanbly, of ’n belegging teen ’n swak tydstip moet realiseer. Niemand se planne het misgeloop nie. Die boedel was net nie likied nie.

Dit is die gaping wat lewensdekking bedoel is om toe te maak.

Wat die uitkoms werklik verander

Lewensdekking wat aan ’n benoemde begunstigde betaalbaar is, val gewoonlik buite die boedel en word direk aan daardie persoon uitbetaal, meestal binne weke eerder as maande. Dit is juis waarom dit die standaardantwoord op die likiditeitsprobleem is: die gesin kry kontant in die hand terwyl die boedel nog beredder word, en daardie kontant kan die verband, die koste en die daaglikse lewe dek. Werk deur hoeveel lewensdekking jy werklik nodig het eerder as om ’n bedrag te raai, en vergelyk lewensdekking voordat jy teken.

Kredietlewensdekking werk anders en is nou beperk tot een spesifieke lening. Sterf jy, vereffen dit daardie skuld en die bate is skoon. Baie leners betaal reeds daarvoor sonder om dit te besef, want dit sit dikwels in die paaiement ingebou. Gaan jou leningstate na en lees ons verduideliking van kredietlewensdekking sodat jy weet wat gedek is en wat nie.

Laastens, onthou die gevriesde rekeninge. ’n Oorlewende gesin het geld nodig waarby hulle dadelik kan kom: ’n noodfonds in die oorlewende se eie naam, of begrafnisdekking wat vinnig uitbetaal. Dekking wat eers ná die bereddering beskikbaar is, help niemand in die eerste ses weke nie.

Hierdie artikel is algemene inligting en nie regsadvies nie. Praat met ’n prokureur of ’n boedelpraktisyn oor jou eie omstandighede.

Gereelde vrae

Kan ’n bank my kinders dwing om my kredietkaartskuld te betaal?

Nee. Onversekerde skuld soos ’n kredietkaart of persoonlike lening word uit die boedel betaal, en is daar te min in die boedel, skryf die skuldeiser die res af. Jou kinders is nie aanspreeklik nie, tensy een van hulle as borg of mede-skuldenaar op daardie spesifieke rekening geteken het.

Wat gebeur met ons gesamentlike bankrekening?

’n Gesamentlike rekening word gewoonlik gevries totdat die eksekuteur aangestel is, en dit geld ook waar julle binne gemeenskap van goedere getroud is. Dit is die vinnigste manier waarop ’n gesin in ’n kontantknyp beland. Hou daarom ’n aparte rekening in die oorlewende se eie naam met genoeg geld vir ’n paar maande se uitgawes.

Word my lewenspolis gebruik om my skuld te betaal?

Is daar ’n benoemde begunstigde, val die uitbetaling gewoonlik buite die boedel en gaan dit direk na daardie persoon, wat kan besluit om die skuld te help vereffen. Is die boedel self die begunstigde, of is daar geen benoeming nie, vloei die geld in die boedel in en word dit saam met die ander bates gebruik om skuldeisers en koste te betaal.