Hoeveel lewensdekking het jy werklik nodig? Bereken dit uit skuld, afhanklikes en jare van ondersteuning
Die vraag klink eenvoudig: hoeveel lewensdekking het ek nodig? Die gewildste antwoord – tien keer jou jaarlikse salaris – klink net so eenvoudig. Die probleem is dat daardie duimreël niks weet van jou verband, jou kinders se ouderdomme, jou eggenoot se inkomste of die groepdekking wat jou werkgewer reeds betaal nie.
Lewensdekking is nie ’n prys op jou lewe nie. Dit is ’n som geld wat ’n spesifieke gat moet toemaak: die gat tussen wat jou huishouding ná jou dood nodig het en wat reeds beskikbaar is. Daardie gat is berekenbaar.
Waarom die duimreël mislei
’n Vaste veelvoud van jou salaris ignoreer die twee dinge wat die behoefte werklik dryf: hoeveel skuld agterbly, en hoe lank ander mense nog van jou inkomste afhanklik gaan wees.
Twee mense met dieselfde salaris kan behoeftes hê wat miljoene rande uitmekaar lê. Een is dertig, met ’n groot verband, ’n baba en ’n eggenoot wat tuis is. Die ander is vyf-en-vyftig, skuldvry, met kinders wat reeds werk. Dieselfde veelvoud vir albei is nie ’n benadering nie – dit is ’n raaiskoot wat toevallig vir albei verkeerd is.
Drie produkte, drie verskillende probleme
Mense praat van "versekering" asof dit een ding is. Dit is dit nie.
Lewensversekering betaal ’n bedrag uit wanneer jy sterf, en los die probleem op van ’n huishouding wat jou inkomste verloor. Dit doen niks vir jou terwyl jy leef nie.
Ongeskiktheidsdekking en inkomstebeskerming los ’n ander probleem op: jy leef, maar jy kan nie meer werk nie. Inkomstebeskerming betaal ’n maandelikse bedrag solank die ongeskiktheid duur; ’n ongeskiktheidsvoordeel betaal gewoonlik ’n enkelbedrag by permanente ongeskiktheid. Op werkende ouderdom is dit ’n duurder gebeurtenis as die dood, want die huishouding verloor die inkomste én kry nuwe uitgawes by.
Gevreesde siekte-dekking betaal ’n enkelbedrag wanneer ’n gelyste toestand teen ’n gelyste erns gediagnoseer word. Dit is nie ’n mediese fonds nie en dit vervang nie inkomste nie. Dit dek die kontantvloeigat rondom ’n ernstige diagnose: die tekort ná wat die mediese fonds betaal, die reiskoste, die aanpassings aan die huis.
Jy kan die drie nie teen mekaar afruil nie. ’n Groot lewensdekkingsbedrag help jou gesin geensins as jy ’n beroerte oorleef en nooit weer voltyds werk nie. Vergelyk lewensversekering en inkomstebeskerming daarom apart.
Wat die kontrak sê, is wat betaal word
Geen polis betaal omdat iets tragies gebeur het nie. Dit betaal omdat ’n gedefinieerde gebeurtenis plaasgevind het. Drie plekke waar mense verras word:
Uitsluitings. Sekere oorsake van dood of ongeskiktheid word uitgesluit – gevaarlike stokperdjies, sekere beroepsrisiko's, ’n bestaande toestand. ’n Uitsluiting staan selde op die kwotasie; dit staan in die polisdokument.
Wagtydperke. By party produkte betaal die polis vir ’n tydperk ná aanvang nie vir sekere gebeure nie. By inkomstebeskerming is daar boonop ’n wagtydperk voordat betalings begin: hoe langer daardie tydperk, hoe laer die premie, maar hoe langer moet jou noodfonds hou.
Definisies. By gevreesde siekte-dekking ís die definisie die produk. Twee polisse kan albei kanker dek en heeltemal verskillende bedrae by dieselfde diagnose betaal, omdat die een vroeg ’n gedeeltelike uitbetaling maak en die ander eers by ’n gevorderde stadium betaal.
Lees ook wie die geld kry. ’n Uitbetaling aan ’n genomineerde begunstigde gaan gewoonlik direk aan daardie persoon. ’n Polis sonder ’n begunstigde beland in jou boedel en wag vir die eksekuteursproses – juis wanneer jou gesin die kontant die nodigste het.
’n Uitgewerkte behoeftesom
Die syfers hieronder is ’n voorbeeld met aanvaarde ronde getalle. Dit is nie ’n maatstaf nie en dit is nie jou situasie nie – dit wys net die metode. Neem ’n huishouding met twee ouers, een kind van agt, en ’n broodwinner wat R40 000 per maand voor aftrekkings verdien.
Stap 1 – skuld wat moet verdwyn
| Item | Aanvaarde bedrag |
|---|---|
| Uitstaande verband | R900 000 |
| Voertuiglening, kredietkaart, persoonlike lening | R150 000 |
| Begrafnis- en boedelkoste (toelae) | R100 000 |
Subtotaal: R1 150 000.
Stap 2 – lewenskoste van die afhanklikes
Die huishouding gee R25 000 per maand uit. Daarvan is R7 000 die verbandpaaiement, wat wegval sodra die verband uit die uitbetaling gedelg is, en R3 000 was die oorledene se eie persoonlike uitgawes. Wat oorbly: R25 000 – R7 000 – R3 000 = R15 000 per maand, oftewel R180 000 per jaar. Die gesin wil tot die kind se een-en-twintigste jaar voorsien, dus dertien jaar: R180 000 × 13 = R2 340 000.
Stap 3 – eenmalige doelwitte
Aanvaar ’n toelae van R400 000 vir tersiêre studie. Totale behoefte: R1 150 000 + R2 340 000 + R400 000 = R3 890 000.
Stap 4 – trek af wat reeds bestaan
Aanvaar groepdekking van drie keer die jaarlikse salaris. By R480 000 per jaar is dit R1 440 000, plus R300 000 spaargeld en beleggings buite aftrede: R1 740 000 beskikbaar.
Die gaping: R3 890 000 – R1 740 000 = R2 150 000.
Hierdie huishouding het dus sowat R2,2 miljoen bykomende lewensdekking nodig, nie tien keer die salaris nie.
Twee eerlike vereenvoudigings sit in die som: ons het nie beleggingsopbrengs op die enkelbedrag bygetel nie, en ook nie inflasie op die R15 000 per maand toegepas nie. Die twee werk in teenoorgestelde rigtings. Wil jy fyner werk, toets meer as een aanname met ’n sakrekenaar vir versekeringsbehoeftes.
Waarom die behoefte daal – en waarom wag tog duur is
Herbereken dieselfde gesin tien jaar later. Die verband is af tot R550 000, die ander skuld is gedelg, die kind is agtien en het nog drie jaar ondersteuning nodig, en die studiegeld is grootliks gespaar.
Behoefte: R550 000 + (R180 000 × 3 = R540 000) + R150 000 studie + R100 000 boedelkoste = R1 340 000. Beskikbaar: R1 440 000 groepdekking plus R600 000 spaargeld = R2 040 000. Die gaping is weg, met ’n oorskot van R700 000.
Dit is die punt wat verkoopsgesprekke selde maak: die behoefte daal namate die verband afbetaal word en kinders selfstandig raak. Wie op vyf-en-dertig ’n groot bedrag koop en dit nooit weer hersien nie, betaal op vyf-en-vyftig premie vir ’n gat wat nie meer bestaan nie.
Die teenoorgestelde is net so waar. Onderskrywing raak duurder en strenger met ouderdom en gesondheid, en ’n diagnose tussenin kan beteken dat jy die dekking glad nie meer op standaardvoorwaardes kry nie. Wag is nie gratis nie.
Die middeweg is dus nie "koop min" of "koop baie" nie – dit is om dekking vroeg genoeg vas te maak en dan elke paar jaar weer te bereken. Die uitstaande verbandbalans is die grootste enkele item, en jy kan dit met ’n verbandsakrekenaar naslaan.
Wat onderskrywing vra
Onderskrywing is die proses waardeur die versekeraar jou risiko prys. Verwag vrae oor jou mediese geskiedenis, familiegeskiedenis, rookstatus, gewig en bloeddruk, jou beroep, gevaarlike stokperdjies en gereelde reise. Vir groter bedrae kom ’n mediese ondersoek en bloedtoetse by, en dikwels finansiële onderskrywing – bewys dat die bedrag by jou werklike inkomste en verpligtinge pas.
Die uitkoms is nie net "ja" of "nee" nie. Dit is dikwels ’n gelaaide premie, of standaarddekking met ’n uitsluiting vir een spesifieke toestand.
Die grootste risiko hier is nie-openbaarmaking. Verswyg jy iets wesenliks, kan die versekeraar later die eis verminder of die polis nietig verklaar – juis wanneer die gesin daarop staatmaak. ’n Gelaaide premie is oneindig beter as ’n eis wat nie betaal nie.
Vrae wat die meeste opduik
Tel my werkgewer se groepdekking regtig?
Ja, maar tel dit as tydelik. Groepdekking is aan jou dienskontrak gekoppel en verval of verminder wanneer jy bedank, afgelê word of aftree. Neem dit in die som by, maar bereken ook wat jou gaping sou wees as dit môre verdwyn.
Moet ek dekking vir ’n tuisouer koop?
Dikwels wel. ’n Ouer sonder ’n salaris lewer steeds ’n diens met ’n prys: kindersorg, vervoer, huishouding. Daardie koste word ’n werklike maandelikse uitgawe sodra die persoon nie meer daar is nie, en dit hoort in stap 2 van die som.
Is begrafnisdekking dieselfde as lewensdekking?
Nee. Begrafnisdekking is ’n klein bedrag wat vinnig uitbetaal om onmiddellike koste te dek. Lewensdekking is die groot bedrag wat skuld delg en jare se lewenskoste vervang. Die een vervang nie die ander nie.
Hoe om jou eie syfer te bereken
Werk deur vier stappe en skryf die syfers neer:
- Skuld. Uitstaande verband plus alle ander lenings, plus ’n toelae vir begrafnis- en boedelkoste.
- Lewenskoste. Huidige maandelikse huishoudelike uitgawes, min die verbandpaaiement wat wegval, min jou eie persoonlike uitgawes. Vermenigvuldig met twaalf, en dan met die aantal jare wat afhanklikes nog ondersteuning nodig het.
- Eenmalige doelwitte. Studie, ’n verhuising, of enige verpligting met ’n bekende datum.
- Trek af wat bestaan. Groepdekking, bestaande polisse, spaargeld en beleggings buite aftrede.
Wat oorbly, is jou gaping. Herbereken dit elke twee tot drie jaar en ná elke groot verandering – ’n nuwe verband, ’n kind, ’n egskeiding, ’n loopbaanskuif – en neem die syfer saam wanneer jy kwotasies vergelyk of ’n aansoek om lewensdekking begin.
Onthou dat die skulddeel van die som beweeg. Verbandrentekoerse is aan prima gekoppel, wat in 2026 op 10,50% staan, en die uitstaande balans daal elke maand. Dieselfde polis kan vanjaar reg wees en oor vyf jaar te groot.
Hierdie artikel is algemene inligting en nie finansiële advies nie. Jou eie behoefte hang af van omstandighede wat hier nie oorweeg word nie. Raadpleeg ’n gelisensieerde finansiële adviseur voordat jy ’n polis uitneem of kanselleer.
