Diversifiseer verder as die JSE sonder om dit te ingewikkeld te maak

Die meeste Suid-Afrikaanse beleggers is aansienlik minder gediversifiseer as wat hulle dink. Nie omdat hulle te min aandele hou nie, maar omdat byna alles wat hulle hou aan dieselfde ekonomie, dieselfde geldeenheid en dikwels dieselfde handvol maatskappye gekoppel is.

Dit is regstelbaar met een of twee produkte. Die res van hierdie gids verduidelik waarom dit nodig is en hoe om dit eenvoudig te hou.

Die probleem in twee dele

Landkonsentrasie. Suid-Afrika verteenwoordig ’n baie klein deel van die wêreld se totale aandelemarkwaarde — minder as een persent. ’n Portefeulje wat volledig plaaslik is, sit dus in ’n baie klein hoekie van die beskikbare geleentheid, met al die risiko wat aan een land se politiek, beleid en geldeenheid kleef.

Konsentrasie binne die JSE self. Dit is die deel wat mense onderskat. Die grootste indekse word oorheers deur ’n klein aantal baie groot maatskappye, met swaar gewig na hulpbronne en na een of twee wêreldwye name. Twee "verskillende" plaaslike fondse kan grotendeels dieselfde onderliggende blootstelling hê.

Daar is boonop ’n derde laag wat selde getel word: jou werk, jou huis en jou aftreefonds is waarskynlik ook almal Suid-Afrikaans. Jou werklike blootstelling aan hierdie ekonomie is groter as wat jou beleggingsstaat wys.

Wat diversifikasie werklik beteken

Nie "meer aandele" nie. Diversifikasie is blootstelling aan dinge wat nie saam beweeg nie.

Twintig JSE-genoteerde aandele in dieselfde ekonomie is aansienlik minder gediversifiseer as twee fondse wat verskillende wêrelddele en verskillende bateklasse dek. Wat jy soek, is spreiding oor lande, oor geldeenhede, oor sektore en oor bateklasse.

Die eenvoudigste roete: ’n wêreldwye indeksfonds

Vir die meeste mense is die hele probleem met een produk opgelos: ’n fonds wat ’n breë wêreldindeks volg, plaaslik genoteer of via ’n plaaslike platform gekoop.

Wat dit doen:

• Gee blootstelling aan duisende maatskappye oor tientalle lande
• Verskaf natuurlike randverskansing, want die onderliggende bates is in ander geldeenhede
• Hou koste laag, want indeksfondse vra gewoonlik aansienlik minder as aktief bestuurde fondse
• Vereis geen keuse van lande, sektore of aandele nie

Baie sulke fondse is op die JSE genoteer en word in rand gekoop, wat beteken jy hoef geen geld fisies te versend en geen buitelandse rekening te open nie. Vir ’n eerste stap weg van uitsluitlike plaaslike blootstelling is dit die eenvoudigste ding wat werk.

Waar om dit te hou

In ’n belastingvrye spaarrekening, indien jy nog ruimte het. Jy mag R46 000 per jaar bydra, met ’n leeftydperk van R500 000, en alle groei, rente en dividende daarin is belastingvry. Vir ’n langtermynbelegging is dit die eerste plek om te vul — sien belastingvrye spaarrekeninge verduidelik.

In ’n aftreefonds, wat sy eie belastingvoordeel dra, met bydraes aftrekbaar tot 27,5% van jou vergoeding en ’n jaarlikse plafon van R430 000. Let op dat aftreefondse aan beleggingsregulasies onderworpe is wat perke stel op hoeveel offshore gehou mag word.

In ’n gewone beleggingsrekening daarbuite, waar kapitaalwinsbelasting geld met ’n jaarlikse uitsluiting van R50 000 — sien kapitaalwinsbelasting verduidelik.

Hoeveel offshore?

Daar is geen enkele regte antwoord nie, en enigiemand wat een met sekerheid gee, verkoop iets.

Wat wel help, is om die vraag anders te stel: in watter geldeenheid gaan jy jou geld uitgee? Iemand wat in Suid-Afrika gaan aftree en hier bly, het rand-uitgawes en het rand-bates nodig. Iemand wat kinders in die buiteland wil onderhou of wil emigreer, het ’n heel ander behoefte.

Die algemene punt bly staan: byna nul offshore is vir die meeste mense te min, en honderd persent offshore is vir iemand wat in rand leef ook ’n weddenskap.

Bateklasse, nie net lande nie

Geografie is een dimensie. Die ander een wat mense oorslaan, is wat hulle besit.

Aandele gee die hoogste langtermyngroei en die grootste skommeling. Effekte — staats- en korporatiewe skuld — betaal rente en beweeg gewoonlik anders as aandele, hoewel nie altyd nie. Eiendom via genoteerde eiendomsfondse gee huurinkomste en het sy eie siklus. Kontant verdien rente en verloor stadig teen inflasie, maar dit is die enigste ding wat beskikbaar is wanneer jy dit nodig het.

Die mengsel behoort by jou tydhorison te pas, nie by die nuus nie. Geld wat jy binne drie jaar nodig het, hoort nie in aandele nie, hoe aantreklik die opbrengs ook al lyk. Geld vir aftrede oor dertig jaar wat volledig in kontant sit, verloor stil teen inflasie.

Herbalansering, en waarom dit teen jou gevoel ingaan

Sê jy besluit op sewentig persent aandele en dertig persent effekte. Ná ’n sterk jaar vir aandele is dit dalk tagtig teen twintig. Herbalansering beteken om van die aandele te verkoop en effekte te koop — met ander woorde, om van wat goed gevaar het te verkoop en van wat swak gevaar het te koop.

Dit voel verkeerd elke keer. Dit is ook die enigste meganiese manier om jou risiko binne perke te hou sonder om te probeer voorspel wat volgende gaan gebeur.

Een keer per jaar is genoeg. Waar jy nog gereeld bydra, kan jy heeltemal daarsonder klaarkom deur nuwe bydraes na die agtergeblewe deel te stuur — dieselfde effek, sonder om iets te verkoop en sonder ’n belasbare gebeurtenis.

Waarna om op te let

Moet nie na prestasie jaag nie. Die streek wat verlede jaar die beste gedoen het, is nie ’n plan nie.

Let op koste. Die totale koste-verhouding is die enigste deel van jou opbrengs wat jy vooraf ken. Sien hoe om ’n fondsfeitestaat te lees.

Vermy oorvleueling. Drie fondse wat almal dieselfde wêreldindeks volg, is nie diversifikasie nie. Kyk na die werklike inhoud, nie na die naam nie.

Hou dit eenvoudig. ’n Portefeulje met twee of drie posisies wat jy verstaan en jaarliks herbalanseer, klop ’n portefeulje van vyftien wat jy nie kan dophou nie.

Onthou die rand sny albei kante. Wanneer die rand verswak, styg jou offshore-bates in randterme. Wanneer dit versterk, gebeur die teenoorgestelde. Dit is nie ’n eenrigtingweddenskap nie.

Wat om nie as diversifikasie te tel nie

Drie dinge word gereeld as spreiding gereken en is dit nie.

Verskillende fondse by verskillende bestuurders wat almal dieselfde plaaslike indeks volg. Die name verskil; die blootstelling nie.

Aandele in verskillende sektore van dieselfde ekonomie. ’n Bank, ’n kleinhandelaar en ’n telekommunikasiemaatskappy in dieselfde land daal saam wanneer daardie ekonomie in die moeilikheid is.

Jou huis. Dit is ’n gehefboomde, gekonsentreerde belegging in een gebou in een dorp — nie ’n bate wat jou portefeulje balanseer nie.

FAQ

Moet ek ’n buitelandse bankrekening hê om offshore te belê?

Nee. ’n JSE-genoteerde wêreldfonds gee jou die blootstelling in rand, sonder om enige geld uit te stuur. Direkte belegging in die buiteland is ’n aparte roete met sy eie toelaes en papierwerk.

Is die JSE ’n slegte belegging?

Nee. Die punt is nie om plaaslik te vermy nie, maar om nie uitsluitlik plaaslik te wees nie.

Hoe gereeld moet ek herbalanseer?

Een keer per jaar is vir die meeste mense genoeg. Meer gereelde handel voeg koste by en selde opbrengs.