Gesamentlike rekeninge in Suid-Afrika: hoe paartjies en huishoudings hul geld werklik deel

Min gesprekke tussen twee mense is so ongemaklik soos dié oor geld, en tog is daar min gesprekke wat ’n verhouding so vinnig kan maak of breek. In Suid-Afrika word die gesprek verder bemoeilik deur ’n eienaardigheid van ons bankstelsel: die klassieke gesamentlike rekening wat ’n mens in Britse en Amerikaanse rolprente sien, bestaan hier feitlik nie. Wat plaaslike banke aanbied lyk oppervlakkig dieselfde, maar werk regtens heeltemal anders. Hierdie gids verduidelik watter opsies daar werklik is, hoe om gedeelde uitgawes prakties te verdeel, en hoekom julle huweliksgoederebedeling uiteindelik meer oor julle geld sê as enige rekeningstruktuur.

Hoekom ’n ware gesamentlike rekening hier skaars is

In lande waar gesamentlike rekeninge algemeen is, staan twee mense as gelyke rekeninghouers op dieselfde transaksionele rekening. Albei kan die rekening bestuur, albei is ten volle aanspreeklik vir wat daarop gebeur, en albei se kredietrekord word daardeur geraak.

In Suid-Afrika is dit met die meeste alledaagse tjek- en transaksierekeninge nie die geval nie. Ons banke bou transaksionele produkte rondom een primêre rekeninghouer. Daar is verskeie redes daarvoor. Die verifikasie- en verbruikerbeskermingsvereistes wat op rekeningopening van toepassing is, is makliker om op een geïdentifiseerde houer toe te pas. Aanspreeklikheid vir bedrog, geskille en ongemagtigde debietorders is ook eenvoudiger om te hanteer wanneer een persoon regtens die kliënt is. En wanneer ’n rekeninghouer sterf, moet die bank presies weet wie se boedel die geld erf.

Sommige spaar-, belegging- en besigheidsprodukte laat wél meer as een houer of ’n mede-ondertekenaar toe, en trusts en genoteerde vennootskappe werk anders. Maar die daaglikse salarisrekening in twee gelyke name is die uitsondering eerder as die reël. As julle rekeningopsies vergelyk, is dit die moeite werd om by ons vergelyking van bankrekeninge te begin en spesifiek te vra wie as houer geregistreer word.

Wat banke wél aanbied

Daar is drie praktiese roetes wat die meeste paartjies gebruik.

Die tweede kaarthouer. Die bank reik ’n bykomende kaart uit op die bestaande rekening van die primêre houer. Die tweede kaarthouer kan koop, onttrek en gewoonlik in die app sien wat aangaan. Die belangrike punt is dat die primêre houer volledig aanspreeklik bly vir elke sent wat bestee word. Die tweede kaart bou ook nie ’n eie kredietrekord op nie, want die skuld en die rekord bly aan die primêre houer gekoppel. Die meeste banke laat toe dat ’n perk op die bykomende kaart gestel word, en die primêre houer kan die kaart enige tyd kanselleer.

Gedeelde of gekoppelde toegang. Baie banke laat toe dat ’n gevolmagtigde persoon deur die app of internetbank sekere transaksies sien of doen. Dit gee sigbaarheid sonder dat kaartuitreiking nodig is, maar die volmag verval gewoonlik by die dood van die houer.

’n Aangewese huishoudelike rekening. Dit is die eenvoudigste en die algemeenste: een gewone rekening, in een persoon se naam, wat albei maandeliks volstort en waaruit slegs gedeelde uitgawes betaal word. Dit is nie ’n gesamentlike rekening nie, maar dit werk in die praktyk soos een, mits julle die reëls vooraf uitklaar.

Elkeen van hierdie roetes het dieselfde swak plek. Wanneer die geregistreerde houer sterf, word die rekening tipies gevries totdat die boedel afgehandel is, en die oorlewende het dan geen outomatiese toegang tot daardie geld nie. Dít is een van die sterkste argumente daarvoor dat elke party ’n eie rekening en ’n eie noodfonds behou, en dat ’n geldige testament en behoorlike boedelbeplanning in plek is.

Die drie-rekening-metode

Die metode wat vir die meeste huishoudings werk, gebruik drie rekeninge.

Rekening een en twee is elke party se eie persoonlike rekening. Salarisse betaal daarin. Elkeen se persoonlike uitgawes, geskenke, stokperdjies en persoonlike spaargeld loop daaruit, sonder dat verduideliking nodig is.

Rekening drie is die gedeelde rekening. Op betaaldag stuur elke party ’n vaste bedrag daarheen deur ’n staande opdrag. Uit daardie rekening loop die gedeelde uitgawes: huur of die verbandpaaiement, munisipale rekeninge, elektrisiteit, kruideniersware, versekering, skoolgeld, internet en vervoer.

Die krag van die stelsel lê in wat dit uitskakel. Niemand hoef ’n foto van ’n strokie te stuur nie, en niemand hoef aan die einde van die maand te onthou wie laas die kruideniersware betaal het nie. Die gedeelde rekening se saldo vertel die hele storie.

Bou ’n vierde element by sodra dit moontlik is: ’n gedeelde spaarrekening vir die huishouding se noodfonds. Gebruik ons sakrekenaar vir ’n noodfonds om ’n teiken te bepaal, en skuif daardie geld dan na ’n spaarrekening waar dit rente verdien eerder as na ’n transaksierekening.

Verdeel proporsioneel, nie gelyk nie

Die meeste paartjies begin by ’n gelyke verdeling: elkeen betaal die helfte. Dit voel regverdig totdat die inkomste verskil.

Stel jou voor die een party verdien 65% van die huishouding se gesamentlike netto inkomste en die ander 35%. ’n Gelyke verdeling beteken die laerverdiener dra ’n baie groter deel van haar eie inkomste aan die huishouding by, en hou baie minder oor vir spaargeld, skuldafbetaling of enigiets persoonliks. Dieselfde rand kos die twee partye eenvoudig nie ewe veel nie.

’n Proporsionele verdeling los dit op. Tel die twee netto inkomstes bymekaar, werk uit watter persentasie elkeen bydra, en pas dieselfde persentasies op die gedeelde uitgawes toe. In die voorbeeld hierbo stort die een party 65% van die huishouding se gedeelde begroting en die ander 35%. Albei hou daarna dieselfde proporsie van hul eie inkomste vir hulself oor.

Hersien die verhouding een keer per jaar, of sodra ’n salaris beduidend verander. Wanneer julle gesamentlik oor ’n groot verpligting soos ’n verband of ’n voertuig dink, help ons bekostigbaarheidsakrekenaar om te toets of die paaiement in die huishoudelike begroting inpas voordat julle aansoek doen.

Jou huweliksgoederebedeling bepaal aanspreeklikheid

Hierdie afdeling is die belangrikste, want geen rekeningstruktuur verander wat die reg oor julle boedels sê nie.

Binne gemeenskap van goedere. Die twee gades deel een gesamentlike boedel. Bates en skuld wat voor en tydens die huwelik ontstaan het, val oor die algemeen in daardie een boedel in, en die gades deel gewoonlik aanspreeklikheid vir skuld — ook vir skuld wat net een van hulle aangegaan het. Sekere belangrike transaksies vereis boonop die ander gade se toestemming. In die praktyk beteken dit dat een party se finansiële probleme direk aan die ander raak.

Buite gemeenskap van goedere mét die aanwasbedeling. Elke gade hou ’n afsonderlike boedel, en skuld bly oor die algemeen by die party wat dit aangegaan het. By ontbinding van die huwelik word die aanwas — die groei wat elke boedel gedurende die huwelik opgebou het — vergelyk, en die gade met die kleiner aanwas het ’n eis teen die ander vir die helfte van die verskil.

Buite gemeenskap van goedere sónder die aanwasbedeling. Die twee boedels bly heeltemal geskei, tydens die huwelik sowel as daarna, en daar is geen deling van groei nie.

Watter bedeling geld, hang af van die voorhuwelikse kontrak wat voor die huwelik gesluit is. Sonder so ’n kontrak trou paartjies gewoonlik binne gemeenskap van goedere. Moenie aanneem wat op julle van toepassing is nie — gaan kyk na die dokument self, of kry ’n afskrif by die aktekantoor of die prokureur wat dit laat registreer het. Paartjies wat saamwoon sonder om te trou, het geen outomatiese bedeling nie, en dit is presies hoekom ’n skriftelike saamwoonooreenkoms daar so belangrik is.

Neem hierdie afdeling as algemene inligting en nie as regsadvies nie. Julle omstandighede, die bewoording van julle kontrak en die datum van die huwelik kan die uitkoms verander, en ’n prokureur behoort na die besonderhede te kyk.

Gereelde vrae

Bou ’n tweede kaarthouer ’n eie kredietrekord op?

Oor die algemeen nie. Die rekening en die skuld bly aan die primêre houer gekoppel, en die kredietburo se rekord volg daardie houer. Wie ’n eie kredietprofiel wil bou, het ’n produk in sy of haar eie naam nodig.

Wat gebeur met die gedeelde rekening as die houer sterf?

Die rekening word tipies gevries totdat die eksekuteur aangestel is en die boedel afgehandel word. Die oorlewende party kan dus nie daarop staatmaak vir maandelikse uitgawes nie. Hou daarom altyd ’n eie rekening met genoeg reserwe daarin.

Moet ons elke uitgawe met mekaar bespreek?

Nee. Spreek eerder ’n bedrag af waarbo julle mekaar raadpleeg, en laat alles daaronder sonder gesprek deurgaan. Die drempel self is minder belangrik as die feit dat albei dieselfde een verstaan.

Wat om te bespreek voordat julle geld saamvoeg

Werk deur hierdie lys voordat die eerste oorbetaling na ’n gedeelde rekening gaan.

Wys mekaar die volle prentjie. Inkomste, skuld, onderhoudsverpligtinge en spaargeld. Verrassings ná die tyd doen die meeste skade.
Bevestig julle huweliksgoederebedeling en lees die voorhuwelikse kontrak self.
Besluit watter uitgawes gedeeld is en skryf die lys neer.
Kies die verdelingsformule en die datum waarop julle dit jaarliks hersien.
Stel die konsultasiedrempel vir groot aankope.
Bepaal wie watter debietorder bestuur en waar die wagwoorde veilig gestoor word.
Kyk na die koste van die rekening self. Bankfooie op ’n derde rekening tel oor twaalf maande op; ons gids oor hoe bankfooie in Suid-Afrika werk help om die keuse te toets.
Praat oor die uiteinde. Wat gebeur met die gedeelde geld as die verhouding eindig, of as een party sterf?